Crna Gora: Većina smatra da je građanska država najbolja opcija

Crna Gora: Većina smatra da je građanska država najbolja opcija

Dve trećine građana i građanki smatra da Crnu Goru treba definisati kao građansku državu, dok trećina njih preferira neki vid nacionalnog ekskluziviteta.

Ovo je pokazalo istraživanje javnog mnjenja koje je agencija De Facto Consultancy sprovela za potrebe Centra za demokratsku tranziciju Crne Gore (CDT) u periodu od 16. septembra do 18. oktobra na uzorku od 1000 ispitanika. Istraživanje je urađeno u okviru projekta koji podržava Biro za međunarodnu borbu protiv narkotika i sprovođenje zakona (INL).

Prema istraživanju, 64.1% ispitanika smatra da bi Crnu Goru trebalo definisati kao građansku državu. Njih 21.1% bi je definisalo kao državu crnogorskog naroda i drugih građana koji u njoj žive, 11.3% kao državu crnogorskog i srpskog naroda i drugih naroda koji u njoj žive, 2.4% kao državu srpskog naroda i drugih građana koji u njoj žive, a 1.1% nema stav prema ovom pitanju.

Da se u Crnoj Gori oseća potpuno bezbedno kazalo je 77.2% ispitanika, ali više od četvrtine (26.7%)  vjeruje da je moguće da društveno-politički odnosi dovedu do nasilja. Zabrinutost je najveća među Bošnjacima i Albancima. Naime, među onima koji su se izjasnili da veruju u mogućnost nasilja je 45.1% Bošnjaka, 41.5% Albanaca, 30.5% Muslimana, 28.3% Crnogoraca i 19.6% Srba. Na pitanje u kom obliku smatraju da je moguće da se ispolji nasilje, najviše odgovora je da to mogu biti nasilni protesti (69.4%), pojedinačni etnički motivisani sukobi (66%) i organizovani etnički sukobi (59.8%).

Tri četvrtine ispitanika (74.2%) ocenjuje međuetničke odnose u Crnoj Gori kao veoma dobre i uglavnom dobre.

Na pitanje da li su se nekada osetili ugroženo zbog drugačijeg političkog mišljenja potvrdno odgovara skoro trećina ispitanika (31.7%). Takođe, 27.6% ispitanika je ukazalo da se nekada osetilo ugroženo zbog etničke pripadnosti, 24.6% zbog religijske pripadnosti/ubeđenja, 23.3% zbog pripadnosti političkoj partiji, 19.9% zbog svog materijalnog položaja a 10.8% zbog roda.

Najveći stepen etničke distance svih grupa (Crnogorci, Srbi, Bošnjaci, Muslimani, Albanci) je izražen prema Romima.

Većina ispitanika (73.8%) smatra sebe antifašistom, 12.8% je navelo da se ne oseća tako dok se 13.4% nije izjasnilo po tom pitanju.

Na pitanje ko je u pravu bio tokom Drugog svjetskog rata, 37.7% je kazalo da smatra da niko nije bio u pravu dok 32.1% nema stav prema tom pitanju. Gotovo četvrtina (24.4%) je navela partizane a 3.4% četnike.

Podaci pokazuju podeljenost u odnosu na genocid u Srebrenici, pa na primjer 42.2% ispitanika smatra da bi trebalo obeležavati Dan sećanja na žrtve u Srebrenici, 44.4% se ne slaže sa tim dok 13.4% nema stav po tom pitanju. Slična je situacija u odnosu na operaciju Oluja u Hrvatskoj 1995. godine, pa 39.5% smatra da bi trebalo obeležavati Dan sećanja na žrtve operacije Oluja, 47.6% da ne bi dok je 12.9% neopredeljenih.

Svaki peti ispitanik (21.5%) ne smatra da je Crna Gora učinila pravu stvar kada se izvinila za ratne zločine Hrvatskoj. Skoro četvrtina ispitanika (23.6%) ne smatra da je u Srebrenici 1995. godine počinjen genocid.

Svaki deseti ispitanik (12.2%) smatra da je opravdano oružjem braniti svoju veru. Sa tim nije saglasno njih 80.6% dok se 7.2% nije izjasnilo po ovom pitanju.

Među onima koji bi opravdali nasilje je najveći broj pripradnika pravoslavne veroispovesti – 19.3% pripadnika Crnogorske pravoslavne crkve (CPC), 18.2% Srpske pravoslavne crkve (SPC), 10.9% je onih koji se izražavaju pravoslavnim bez navođenja pripadnosti određenoj crkvi. Nakon pravoslavaca, sa tim se najviše slažu pripadnici islamske veroispovesti (10.4%). Ovakav stav nije zabeležen kod pripadnika katoličke vjeroispovijesti.

Na pitanje šta misle o različitim načinima upravljanja državom, ispitanici su najbolje ocenili demokratski politički sistem, potom ekspertski, autoritarni pa militaristički. Podaci pokazuju da iako ispitanici u velikoj meri vrednuju demokratiju, postoji određena podrška i za nedemokratske sisteme upravljanja.

Demokratski politički sistem je 91.6% ispitanika ocijenilo kao veoma dobar i dobar način upravljanja. Međutim, tek je njih 57.3% kazalo da je zadovoljno načinom funkcionisanja demokratije u Crnoj Gori.

Nakon demokratskog, ispitanici najviše vrednuju ekspertski sistem upravljanja – 78.4% njih smatra veoma dobrim i dobrim imati stručnjake koji bi donosili odluke prema tome što ocenjuju kao najbolje za državu, a ne za vladu.

Najslabije su ocenjeni autoritarni i militaristički sistem, međutim deo ispitanika i ove oblike upravljanja visoko vrednuje. Tako je skoro trećina ispitanika (31.3%) autoritarni sistem ocenila kao veoma dobar i dobar, a oko četvrtine (26.4%) je tako ocenila militaristički sistem.

Dodatno, 16.1% ispitanika smatra da je u redu na određeno vreme suspendovati ljudska prava, ako to zahtijeva viši cilj.