Komentar: Zaharieva i Karakačanov Bugarsku okovali u istoriju

Komentar: Zaharieva i Karakačanov Bugarsku okovali u istoriju

Bugarski ministar spoljnih poslova Ekaterina Zaharieva je u Generalnoj skupštini EU iznela očekivani veto Bugarske na ažuriranje pregovaračkog okvira za Severnu Makedoniju, radi održavanja prve međuvladine konferencije za početak pregovora o pridruživanju.

Zaharieva je postavila ultimatum sa tri uslova kako bi ukinula veto i kako bi se krenulo napred u procesu pristupanja Severne Makedonije. Prvo, poštovanje jezičkog tipa od 1999. godine i potvrđivanje Ugovorom o prijateljstvu i dobrosusedstvu, drugo sprovođenje mape puta Sporazuma iz 2017. godine i treće vrlo jasan i eksplicitan tekst da neće biti zahteva za priznanje makedonske manjine u Bugarskoj.

Zapanjujuće je korišćenje istorije od strane Bugarske u političke svrhe. Iako su upotreba i falsifikovanje istorije u političke svrhe od strane nacionalista i krajnjih desničara, kao što je Karakačanov dobro poznata, ne bi se očekivalo da novi političar poput Zaharieve deluje prema nacionalističkim i krajnje desničarskim standardima.

Ali šta se zapravo dešava i Zaharieva prati Karakačanova?

Zaharieva, osrednji ministar spoljnih poslova, vrlo brzo je odlučila da pripremi i potpiše Sporazum o dobrosusedstvu sa Severnom Makedonijom, ali bez pripreme, kako bi bio funkcionalan i pokrivao pitanja koja danas ističu kao probleme u pristupnom toku Severne Makedonije.

Nemar ili nesposobnost? Verovatno oboje, jer je ono što je želela bilo da predvidi ono što je videla kako dolazi između Grčke i Severne Makedonije – sporazum o rešavanju 27-godišnjeg spora između dve zemlje. Strah od Skoplja da se pridruži atinskoj sferi uticaja učinio ju je brzopletom i nepromišljenom.

Kada je Prespanski sporazum, nakon majstorskih pregovora grčkog ministra spoljnih poslova Nikosa Kotziasa, postao stvarnost i problemi između Grčke i Severne Makedonije u potpunosti rešeni, slabost Sporazuma o dobrosusedstvu koji su 2017. godine potpisale Bugarska i Zaharieva postala je očigledna, zajedno sa činjenicom da nije uspela da odbrani političke interese svoje zemlje.

Iz tog razloga je uvela istoriju u politiku. I ona je namerno izabrala vreme za to – odmah nakon promene vlade u Grčkoj i dolaska Kirijakosa Micotakisa – političara koji je ukidanje Prespanskog sporazuma učinio zastavom kojom je mahao tokom svoje predizborne kampanje – radujući se mogućoj saradnji.

Pored toga, nastavak odlaganja početka pregovora o pristupanju Severne Makedonije i Albanije od strane EU iz unutrašnjih razloga, usled promene pristupnog okvira koji je želeo Emmanuel Macron, dao je Zaharievoj priliku da bugarske zahteve postavi na dnevni red. Iz tog razloga, crvene linije u vezi sa pristupanjem Severne Makedonije EU izglasane su u oktobru 2019. godine u Narodnoj skupštini, institucionalno legitimišući njene zahteve.

Politički izazov bugarskom premijeru Bojku Borisovu od strane opozicije dao je Zaharijevoj još jedan korak u pooštravanju stava prema Severnoj Makedoniji, jer ona veruje da može voditi vladajuću stranku GERB nakon odlaska Borisova i u ovom naporu veruje da je ova nacionalistička retorika može joj pomoći u njenim nastojanjima.

Zbog ovih političkih zahteva Zaharieva uključuje istoriju u politiku, zatvarajući Bugarsku u logiku koja zemlji neće činiti uslugu.

Očigledno je da su istorijska znanja Zaharieve osrednja do siromašnih, sudeći prema zahtevima koje je iznela prema Severnoj Makedoniji. Bugarska ministarka spoljnih poslova trebalo je da zna istoriju svoje zemlje i ulogu koju je imala u Prvom i Drugom svetskom ratu i fašističkoj prošlosti zemlje, kao i u balkanskim ratovima sa progonom koji je imala nad stanovništvom u regionu, a da ova prošlost naravno nije opteretila Bugare. Jedan od takvih primera je Nemačka, koja je prihvatila svoju prošlost.

Zaharieva bi trebalo da zna da je samoopredeljenje neotuđivo pravo svih, a ne samo građana Severne Makedonije koji žele da se identifikuju kao Bugari. To se odnosi i na one koji žele da se identifikuju kao Makedonci i žive u Bugarskoj.

Balkanskom regionu su potrebni trezvenost, mir i saradnja. Prošlost se ne menja. Pripada istoričarima i škola je za političare. Ali budućnost je u rukama političkog osoblja i političara da se promene i postanu most saradnje i mirnog suživota. / Ibna