back to top
NaslovnicaZabavaNAJSTARIJA SRPSKA PREZIMENA: Kompletan spisak otkriva PRAVO PORIJEKLO, jedno danas označava POLNI...

NAJSTARIJA SRPSKA PREZIMENA: Kompletan spisak otkriva PRAVO PORIJEKLO, jedno danas označava POLNI ORGAN, a nekada je bilo naziv za…

Zahvaljujući sačuvanim manastirskim, carskim i kraljevskim poveljama i spisima iz prošlosti, pre svega iz srednjeg veka, danas znamo da su se i naši preci prezivali isto ili slično kao i mi danas.

Radogostić, Zarubica, Trzin, Hreljić, Zaklan, Bujak, samo su neka od najstarijih srpskih prezimena. Većina njih se pominje u pisanim istorijskim izvorima iz 13, 14. veka, poput Dečanske hrisovulje (darovnice) kojom je Stefan Dečanski deo svojih poseda poklonio istoimenom manastiru.

Na ovom dokumentu su, naime, popisana imena svih ljudi (u nekim slučajevima i tri, četiri generacije potomaka) koji su tada živeli na tom posedu.

- Advertisement -

Muški predak

Srpska prezimena su većinom nastajala po muškom pretku (patronimi), pa su potomci Jovanovi, Radogostovi, Petrovi, Nikolini, postali Jovanovići, Radogostovići, Petrovići, Nikolići… Prezimena po ženskom pretku (matronimi) su ređa, a vezuju se za žene koje su se istakle u borbi ili su, prosto, ostale udovice. To su Marići, Stanići, Jelići – kaže etnolog Miroslav Niškanović, jedan od retkih koji se bavi ovom problematikom i autor jedinstvene knjige “Srpska prezimena”.

Prema njegovim rečima, pored prezimena koja odražavaju vezu sa nekom drugom osobom (obično vezu roditelj – deca), imamo i ona koja označavaju lični izgled ili karakter, ali i nadimak osobe po kojoj je nastalo prezime: Slijepčević, Ćosić (ćosav), Brkić (brkat), Mudrinić, Divljak, Bujak (brz, hitar), Guzina, Ubiparip, Vrtikapa.

Tu su i prezimena koja ukazuju na bivše mesto boravka i koja su najčešća u Vojvodini, kao Birčanin, Crnogorac, Bosanac, Kaćanski…, ali i prezimena nastala prema zanimanjima: Samardžić, Moler, Popović, Ćurčić (od ćurčija – kožar, krznar), Kalajdžić (od kalajdžija – zanatlija koji kalajiše sudove), Mešterović (od mešter – učitelj), Pandurović, Ćatović (od ćata – pisar), Hodžić (od hodža – muslimanski sveštenik), Keserović (turska reč keser označava stolarsku alatku koja služi za “kopanje” korita, korpica… slovenska reč za nju je tesla).

Grdinić i Drakulić

- Advertisement -

Izuzetno stara srpska prezimena u najvećem broju su sačuvana u onim krajevima gde se najviše polagalo na tradiciju, poput Crne Gore i Hercegovine. Njihovom nastanku u velikoj meri je kumovao odnos prema drugim bratstvima, kao i činjenica da su nastala u ratničkom društvu.

– U ovim krajevima i bivšoj Vojnoj krajini, imamo prezimena kao što su Grdinić, Grubanov, Jovanda… Ovo poslednje je, recimo, izvedeno od imena Jovan. Nazvati tada nekoga Jovicom, u tim krajevima, bila je najveća uvreda. Jovanda, sa druge strane, zvuči silno, snažno i trebalo je da zaplaši neprijatelja, po principu: Kako ćeš ti takav na Jovandu ili ‘Vidi ga, Grdnog‘, objašnjava Niškanović.

On dodaje da u ovu grupu spadaju i prezimena u kojima se vidi veza sa određenom životinjom, poput Vukotića, Međedovića ili Drakulića. Snaga vuka, medveda ili zmaja, trebalo je da se prenese na nosioca i zaštiti ga od neprijatelja i zlih sila. Pri tom, treba reći da Drakulići ili Drakulovići, nemaju nikakve veze sa najpoznatijim vampirom. Reč je o starobalkanskom imenu, dok se prezime u Srbiji koristi još od 11. veka, mnogo pre vremena Vlada Cepeša.

Smešna prezimena

Opet, ima prezimena koja su nam danas smešna, iako su im u prošlosti pridavana druga značenja. Takva su, primera radi, prezimena Gaće, Karagaća, Kura(j)ica… Gaće su u prošlim vremenima bile naziv za čakšire ili pantalone, a ne za gaće koje se nose ispod “gaća”. Karagaća je, stoga, bio rodonačelnik sa crnim pantalonama, ali šta reći za Derigaće, Paligaće ili Serigaće? Ono što važi za Gaće, u određenom smislu, važi i za Kura(j)ice – kur je praslovenska i sveslovenska reč za petla, čija je deminutivna izvedenica vremenom dobila značenje znate već.

Sa druge strane, ima Domazet(ovića) i Žugića koji se neće preterano obradovati, kada otkriju poreklo svoga prezimena. Izrazom domazet ranije se označavao muškarac koji je, kada se oženio, došao da živi u kući i na imanju ženine porodice (što bi se danas reklo: udao se); dok je žuga bio uzvik za vabljenje gusaka (žuga, žuga, žuga), ali i naziv tvrdokrilca koji živi u đubretu, odnosno larve slaninara, koja nagriza suvo meso (u prenesenom značenju žugav znači zajedljiv, tako da može označavati i prepredenjaka).

Vreme promenilo značenje

Danilović – u osnovi mu je lično ime Danilo,iz grčkog jezika modifikovano ime biblijskog proroka Danijela

Divac – od reči div ili istovetnog muškog imena. Znači mladi Div, to jest sin Diva. Divci se nalaze u dokumentima još u 15. veku

Ekmečić – interesantno prezime po zanimanju rodonačelnika, koji je bio pekar – ekmedžija (balkanski turcizam). Retko prezime za tako rasprostranjeno zanimanje

Karadžić – prezime dobijeno po rodonačelniku koji se zvao Karadža. Karadža je turcizam sa značenjem “vo crne dlake”, ali i – srna.

Korać – reć korać preuzeta je iz kovačke terminologije i predstavlja naziv za čekić kojim se potkivaju konji.

Savić – u osnovi ovog prezimena, ali i imena, jeste lično ime Sava, sa značenjima starac ili deda

Stojaković – reč stojak označava motku sa cijepom, kojom se mlati žito, ali i debeo i dugačak štap uopšte. Često su ga nosili lokalni ugledni građani.

Prikradao se ložnici

Interesantno je i poreklo prezimena Glumac, Glumčev… Po nekim verzijama, ovo prezime sadrži i voajersku primesu, jer je glumac (ili prislušnik) u nekim krajevima bio onaj koji se prikrada do prozora ložnice (gde spavaju mladenci) i sluša (i obaveštava) prve tri večeri šta se tamo dešava.

(Kurir.rs/SrbinSide/M.F.)

Izvor: ( www.kurir.rs / Ibna.rs )

- Advertisement -

Najnovije objave

NIŠLIJKA U BRAKU SA MISTERIOZNIM MILIONEROM IZ KAZAHSTANA TVRDI: “Nisam udata za starca, moj suprug je prelep”

Novosađanka Milica Polskaja postala je popularna na TokToku, a njen privatni život izaziva veliko...

DAČIĆ POSETIO RANJENOG POLICAJCA Otkrio u kakvom je stanju nakon vatrenog sukoba kod Loznice: “Srbija poštuje njegovu hrabrost” FOTO

Potpredsednik Vlade Republike Srbije i ministar unutrašnjih poslova Ivica Dačić obišao je danas...

JOVANOVIĆ JOŠ JEDNOM SPASIO PARTIZAN: Golman crno-belih sjajnom paradom spriječio šok u Humskoj! VIDEO

Fudbaleri Napretka dočekuju Partizan na stadionu crno-belih u Humskoj u utakmici 1. kola Superlige...

KAKO JE KLINT ISTVUD OSVOJIO KRISTINU KOJA JE 33 GODINE MLAĐA: Spasio je od zlostavljača i bio uz nju do kraja

Holivudski glumac Klint Istvud danas je objavio tužnu vijest da je njegova partnerica Kristina...

NIŠLIJKA U BRAKU SA MISTERIOZNIM MILIONEROM IZ KAZAHSTANA TVRDI: “Nisam udata za starca, moj suprug je prelep”

Novosađanka Milica Polskaja postala je popularna na TokToku, a njen privatni život izaziva veliko...

DAČIĆ POSETIO RANJENOG POLICAJCA Otkrio u kakvom je stanju nakon vatrenog sukoba kod Loznice: “Srbija poštuje njegovu hrabrost” FOTO

Potpredsednik Vlade Republike Srbije i ministar unutrašnjih poslova Ivica Dačić obišao je danas...

JOVANOVIĆ JOŠ JEDNOM SPASIO PARTIZAN: Golman crno-belih sjajnom paradom spriječio šok u Humskoj! VIDEO

Fudbaleri Napretka dočekuju Partizan na stadionu crno-belih u Humskoj u utakmici 1. kola Superlige...