Proizvođači soje u BiH podržani od strane UNDP-a i EU

Proizvođači soje u BiH podržani od strane UNDP-a i EU

U okviru projekta Lokalni integrisani razvoj, Evropska unija i UNDP su, u saradnji sa opštinama u Bosni i Hercegovini, podržali proizvođače genetski ne-modifikovane soje putem nabavke sjemena soje i povezivanje sa tržištem i kupcima.

Jedan od proizvođača koji je podržan projektom, Gavro Bradaščević, rekao je da je prije tri godine odlučio pokrenuti proizvodnju soje.

„U 2018. godini sam imao prvu garantovanu kupovinu proizvoda. To znači da smo mnogo prije sijanja sjemena znali cijenu soje po kilogramu. Na nama je da izaberemo da li ćemo sijati ili ne,” kaže Bradašević.

Bradašević trenutno obrađuje oko 30 hektara zemljišta u blizini Modriče. U maju je postao jedan od proizvođača genetski ne-modifikovane soje podržanih kroz projekat Lokalni integrisani razvoj (LID), koji finansira Evropska unija, a implementira Program Ujedinjenih nacija za razvoj (UNDP). Novo sjeme mu je pomoglo da proširi svoje usjeve i nada se da će vidjeti nove proizvođače soje i poticaje.

Proizvodnja soje u Modriči se povećala proteklih godina, a susjedne opštine bilježe sve veći broj proizvođača. Osim Modriče, projekt Lokalni integrirani razvoj obuhvata obradivo zemljište u Odžaku, Domaljevcu, Gradišci i Orašju. Na površini od preko 1340 hektara zemljišta, 238 poljoprivrednika u navedenim opštinama zasadilo je sjeme genetski ne-modifikovane soje dobijene kroz podršku EU.

Projekt je investiran sa oko 230.000 konvertibilnih maraka (KM) za nabavku sjemena, a poljoprivrednici su zaradili blizu 3 miliona KM. Dakle, poljoprivrednici koji su učestvovali u LID projektu imali su prihode od blizu 2.200 KM po hektaru, što je povećalo prihode njihovih domaćinstava za oko 10.000 KM.

Soja je postala svijetla tačka u evropskoj poljoprivredi, industriji stočne hrane i prehrambenoj industriji. Da bi pokrila nedostatak proteina u stočnoj hrani, Evropska unija je uvezla oko 23 miliona tona sojinog hljeba i 12,5 miliona tona zrna soje prvenstveno iz Južne Amerike. Međutim, oko dve trećine uvoza čini genetski modifikovana soja.

Snabdijevanje GMO-ima je prvi put stavljeno na tržište devedesetih godina prošlog vjeka, a od tada se zabrinutost potrošača povećala u odnosu na zalihe, posebno u Evropi. Zabrinutost potrošača u Evropskoj uniji rezultirala je obvezom označavanja genetski modificirane hrane i stočne hrane. Sličnu praksu propisuje i Zakon o GMO u Bosni i Hercegovini.

Zato tržište BiH sve više pomiče fokus na sjemenke koje nisu GMO, a koje su u velikoj potražnji.

“Kada govorimo o proizvodnji soje, ukupna količina ove biljke koja bi mogla biti proizvedena u BiH predstavlja “kap u moruglobalne proizvodnje” i stoga BiH svakako treba tražiti mogućnosti i konkurentnost na tržištu ne-GMO soje. Uspostavljanje jake sirovinske osnove za kompanije koje se bave proizvodnjom hrane u BiH, značilo bi i jačanje domaćih proizvođača. Jedan od kriterijuma kvaliteta proizvoda je i ne-GMO proizvodnja koja je konkurentna i na domaćem tržištu i na globalnom tržištu. Stoga je proizvodnja bez GMO-a budućnost jake BiH poljoprivrede,” rekla je Nada Ević iz Ministarstva poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva Posavskog kantona.

Podrška razvoju poljoprivrede i rastu zaposlenosti su neke od osnovnih aktivnosti u okviru LID projekta, što pomaže jačanju lokalnih zajednica. Upravo poljoprivreda ima velike šanse da se razvije u jednu od najuspješnijih privrednih grana u Bosni i Hercegovini./IBNA