“Raskrinkavanje”protiv dezinformacija

“Raskrinkavanje”protiv dezinformacija

Analitičari međunarodno priznatne fact-checking platforme “Raskrinkavanje” predstavili su istraživanje “Dezinformacije u online sferi: Slučaj BiH” kojeg su sproveli uz finansijsku podršku Evropske unije.

U periodu od novembra 2017. do novembra 2018. godine, “Raskrinkavanje” je analiziralo oko 2500 medijskih sadražaja za koje je ustanovljeno da uključuje neki vid dezinformacija. Istraživanje je pokazalo da se oko 62% dezinformacija objavljenih na više od 450 medija u ovom periodu odnosilo na političke teme.

Šefica Odelenja za komunikacije Kancelarije Evropske unije u BiH, Jamila Milović-Halilović, naglasila je važnost istraživanja, prvog ovakvog tipa u regiji, u kojem se naročita pažnja posvetila metodologiji baziranoj na proveravanju činjenica (eng. fact-checking) i kompleksnim algoritmima analize podataka.

Istraživanjem je utvrđeno da su anonimni portali najčešći tip medija koji proizvodi i prenosi dezinformacije, ali i to da određeni javni mediji prednjače u kontinuiranom objavljivanju dezinformacija političke prirode. Polovina medija iz uzorka istraživanja nalazi se u Bosni i Hercegovini, dok se stotinjak medija koji su u jednogodišnjem periodu objavljivali dezinformacije u vezi sa BiH nalazi u zemljama regiona.

Jedna od autorki istraživanja Tijana Cvijetićanin dodatno je pojasnila da se analiza bavila i kompleksnim vezama između pojedinačnih medija.

“Algoritamska analiza je urađena kako bi se ustanovilo da li postoje grupe medija koji su skloni da kontinuirano, redovno i učestalo koriste jedni druge kao izvore i prenosioce istih dezinformacija,” rekla je ona.

U izveštaju se navodi da su većina izvora političke dezinformacije mediji sa sedištem u BiH. Međutim, postoji zabrinjavajuće veliki broj medija iz susednih zemalja koji se pojavljuju u analiziranom uzorku kroz njihove veze sa medijima u BiH, koristeći se međusobno

kao izvori i redistributeri dezinformacija. Ovi mediji formiraju veliko “dezinformacijsko čvorište”, koju koriste lokalni i eventualno strani politički akteri kako bi uticali na javno mnenje u BiH i regionu sa značajnom regularnošću i učestalošću.

U izveštaju se dodaje da se dezinformativni sadržaji koje proizvodi ova “mreža” odnose i na politička pitanja u Bosni i Hercegovini i na geopolitička pitanja i događaje u regionu, formirajući ih pretežno kroz anti-zapadni objektiv.

“Od 29 medija u ovom čvorištu, 15 se nalazi u Srbiji i 14 u BiH (od čega 12 u Republici Srpskoj). Medijski ruske vlade “Sputnik” (srpsko izdanje) jedini je mediji u stranom vlasništvu u ovom dezinformacionom čvorištu, pojavljujući se kao jedan od glavnih “konektora” medija koji se nalaze u Srbiji i onih u Republici Srpskoj,” piše u izveštaju.